Azalera laua eta harritsua duen lurraldea, hondar urriduna.
Sahararrek "hutsa"edo "bizigabea" izendatzeko erablitzen duten terminoa.
Bart amets egin nuen.
Amesgaiztoa agian.
Ez nago ziur zer izan zen.
Ni lurrean etzanda nengoen
eta itsasoa entzun nezakeen nigandik hurbil.
Eta eguzkia.
Eguzkia ere hurbil zegoen.
Sutan, sutan, sutan.
Zenbat eta beroago eguzkia
orduan eta handiago itsasoaren irrika.
Zutik jarri nahi nuen
baina ezin nuen zutitu.
Eskuak mugitu nahi nituen
baina ez zuten erantzuten.
Hankak mugitzen saiatu
baina ez nituen sentitzen.
Zerbait arraroa gertatzen zitzaidan.
Beldurtu egin nintzen.
Laguntza eskatu nahi nuen
baina nire eztarritik
ez zen hotsik ateratzen.
Halako batean
itsasoaren zarata urruntzen sentitu nuen
eguzkiak gogorrago ematen zuen, azala erretzen zidan.
Eta orduan...
esnatu egin nintzen.
Eta ikusi nuen
han ez zegoela hondartzarik.
Han zegoen bakarra
hautsa zela
eta eguzki errea.
Errea.
Oraindik ez dakit hura
amets bat izan ote zen
edo amesgaiztoa.
Ez nago ziur zer izan ote zen.
Zer egun da gaur?
Gaur?
Bai.
Atzoko bera.
Ez niri koplekin etorri.
Zergatik? Zerbait duzu egiteko ala?
Sakatu enbragea martxaz aldatzeko.
Lehen martxa, askatu enbragea eta sakatu azeleragailua.
-Pixkanaka. -Hau?
Baina begiratu aurrera beti.
Eta norabidea kontrolpean harriak saihesteko.
Eta gelditzeko eman enbrageari eta frenoari aldi berean.
Begira.
Ikusten nola aurrera doan?
Orain azeleragailuarekin lagunduko diot.
Pixka bat aurreratu
enbragea zapaldu
eta gelditzeko... begiratu.
Horrela.
Ulertu duzu?
Arrankatu.
Zer gertatzen da?
Bonba da, baina ez larritu, zuk arrankatu autoa.
Goazen.
Zapaldu enbragea eta sartu martxa.
Mugitu, sartu martxa!
Indarrarekin! Zapaldu hondoraino enbragea.
Tira, goazen.
Zer gertatzen zaio honi?
Lasai... Poliki...
Arrankatu.
Zapaldu enbragea eta sartu martxa.
Zapaldu enbragea hondoraino!
Arrankatu!
Zapaldu enbragea hondoraino!
Tira, mugitu!
Zoaz pixkanaka askatzen eta azeleratzen...
Pixkanaka...
Zer du honek!
-Lasai... -Zergatik itzaltzen zait autoa?
Ez dakizu gidatzen, neska... Esan dizut pixkanaka zapaltzeko!
Zapaldu enbragea!
Lokara eraman!
Egon, egon... Zapaldu enbragea.
Badakizu zergatik gertatzen zaizun?
Bigarren martxan zaudelako!
Eta zergatik ez didazu esaten! Nola jakingo dut ba nik!
Zer modu da hori irakasteko? Banekin gidatzen zu etorri aurretik!
Badakizula gidatzen? Primeran! Nik orduan ez dut ezer esango!
Badakizu gidatzen? Ba orduan gidatu.
Nola ez duzula ezer esango? Irakasteko zaude hemen!
Ezin da autoa bigarrenean arrankatu!
Ateratzeko lehena jarri behar duzu. Honela!
Honela ateratzen da!
Bigarrenean edo laugarrenean eginez gero, geldituko zaizu.
Eta nik zer dakit ba!
Tira, arrankatu.
Irakatsi poliki-poliki!
Zapaldu enbragea.
Askatu pixkanaka...
Esan dizut...
Gelditu egin da.
Motel, badirudi masailak loditu zaizkizula edo...
Gu ondo, Jainkoari eskerrak.
Kanpamenduak betiko moduan, ez da ezer aldatu.
Bai, hala da.
Eta zer, ez zara ausartzen autoren bat ekartzen, ala?
Bai? Zer ondo. Pozten nau hori entzuteak.
Bai, bai. Benetan ondo, Jainkoari eskerrak.
Ez pentsa, denek egin dute ospa, hemen ez da inor gelditzen.
Brahim joan zen
Espainiara.
Dah joan zen. Espainiara hura ere.
Ainina... Espainiara.
Eta Mohamed, txikia
baita ere, Espainiara...
baina hark beste modu batean alde egin zuen.
Euliek jango naute azkenean. Hau bai gerra, ezin ditut jasan!
Mohamedek ezkutuan egin zuen.
Paperik gabe sartu zen.
Bai, ez zuen besterik izan, arriskatu behar izan zuen.
Trentaren antzera.
Hark ere arriskua hartu zuen.
Baina hala sartzen direnek arazoak izaten omen dituzte paperak lortzeko.
Egia al da?
Ez dakit, baina badakit dirutza ordaindu zutela hemendik ateratzeko.
Nazkatuta zeuden hemen.
Eta zer egingo diogu ba? Badakizu nola gauden hemen.
Baita zera ere! Oxala.
Nik? Batek daki...
Jainkoak hala nahi badu.
Jainkoak nahi badu ondo egongo naiz.
Baduzu esperientziarik umeekin lanean?
Esperientzia? Bai, tira, badakizu...
Maite ditut haurrak. Haiei gustatzen zaiena gustatzen zait.
Esperientziari buruz galdetu dizut.
Esperientzia umeekin, bulegoren batean... Baduzu halakorik?
Azkar barneratzen dut dena eta esandakoa egingo dut.
Egin beharrekoa egingo dut.
Prest nago eskatzen didazuen guztia egiteko.
Garrantzitsuena lanean hastea da.
Badakit zuretzat ezinbestekoa dela lanean hastea.
Baina zerk ekarri zaitu gure librurutegira?
Alor hau gustatzen zaizulako da?
Edo dirua behar duzulako?
Hizkuntzak gustatzen zaizkit.
Arabiera, frantsesa, gaztelania, ingelesa eta hassania.
Horregatik egin nahi dut lan hemen.
Ondo, baina esan bezala, ez dugu lanposturik.
Ezin dizugu ezer eskaini, ez dago posturik libre.
Baina zoragarria da hainbeste hizkuntza jakitea...
Eta aizu, nola esaten da liburu ingelesez?
Ez dut gogoratzen, garuna atrofiatu dit lana bilatzeak.
-A bai, e? -Ikusi besterik ez duzu.
Baietz errebantxa!
Ez dadila itzuli!
Ez dadila itzuli! Oso ona!
Hau besterik ez genuen behar!
Tipa hau beti izorratzen! Agertzen den bakoitzean zirika!
Ezetz, ez zaie iritsiko!
Ez zaie iritsiko!
Ona, utzi niri!
Baloia nirea zen, ez berea!
[11 - 7 ]
Zerbait aurkitzekotan, hemen aurkitu beharko dut.
Ez pentsa fabrikako pieza lortuko dudanik.
Nola demontre lortuko dut halakorik?
Nork lortuko dizu halakorik?
Bai, emango dut buelta bat ikusteko.
Ea zerbait aurkitzen dudan, baina jakin garestiak direla.
120.000 inguru balio dute.
Zenbat kostatu zitzaizun, bidaia ere barne?
Guztira, hona iritsi arte, 35 milioi.
Dirua ez da arazoa, zailena bidea bera da.
Lehenik Maroko pasa behar duzu, gero lurralde okupatua zeharkatu
eta ondoren Mauritania.
Latzena Mauritaniatik honainoko bidea da.
Eta gidatzen ekarri zenuen edo...?
Ez dago beste aukerarik, gainera taldeari itxaron behar zaio.
Haiek lagundu eta gidatzen zaituzte.
Desertuko bidaia ezin dezakezu bakarrik egin.
Hil zaitezke edo zer dakit ba... Jende askok galdu du bizia desertuan.
Goizeko bostetan gelditu egin behar izan genuen.
Hiru auto hondar azpian.
Putakeria galanta!
Hurrengo egunean iritsi besterik ez eta
hiru egun galdu genituen.
Autoen azpian zuloa egiten inolako tresnarik gabe.
Ezin ezer erabili autoa ateratzeko.
Hortxe katigatuta.
Hiru egunez beroa, miseria... Kontatzen dizudana gutxi da alderatuz.
Horixe.
Zuloa egiten hasi ginen, zalapartaka, eztabaidan...
eta auto mauritaniarrek ezikusiarena egiten zuten.
Ez dute laguntzen.
Eta ohartzen zara haientzat ez zarela atzerritar bat baino.
Sahararra zarela ikustean, ezikusiarena egiten dute.
Ulertzen?
Horrela pasatzen ditugu hiru egun.
Autoak ekartze hori tortura da!
Kokoteraino bukatzen duzu!
Kontuan izan gabe kontroletan ordaindu beharrekoa
bertatik pasatzearren. Zergatik? Sahararrak garelako.
Jende zekena dago, eta miseria asko!
-Begira, hor dago Ainina. -Kabroia! Bera da bai!
Auto bat ekartzeko oztopo asko gainditu beharra dago.
Han bera! Zer behar duzu?
-Salam aleikum. -Aleikum salam.
-Zer moduz? -Ondo, Jainkoari eskerrak!
-Nora zoaz? -Zer ba?
-Ni eraman nazazuen. -Nora?
-Mesedez! -Ezta pentsatu ere, alde!
Neska hau deika ari zait!
-Zer neska? -Kostata egin dut harekin topo!
-Ez pasa! -Benetan, azkenan lortu dut!
-Eta nora zoaz orain? -Utzi taxietan edo kontrol-postuan.
-Smararaino zoaz? -Noski, han gelditu naiz, nora ba?
Arraioa, lanak hartzen dituzu!
Nora zoaz lotsagabe honekin?
Lotsagabea ni zuekin batzearren. Tira, igo! Amore eman dut!
Zer egingo diot ba?
Zu dagoeneko neskekin geratzen?
Sidahmed! Zergatik ez zoaz maleteroan?
Tipo hau! Nesketan oraingoz!
Eta auto hau, non lapurtu duzu?
Hau? Azken bidaian ekarri nuen!
Noiz etorri zinen?
Txikituko zaitut, lerdoa! Orain gutxi ekarri nuen.
-Zorionak, lagun! -Milesker!
Eta bestela, zer moduz?
-Espainiara omen zoaz, eta hori? -Hori, zer?
Nola zoazen ba Espainiara?
Ez naiz sekula izan, baina nahi nuke. Bizitzan behin bada ere.
Hori, hori! Gizonak helburu bat badu, lortu egin behar du.
Denek joan nahi dute hara.
Utzi nazazu kontrol-postuan!
Nire laguna dagoen lekura, harekin noa eta!
Espainian ezer ez dagoela esaten dutenak gezurretan dabiltza!
Itzulitakoek arropa eta auto onak dakartzate!
Ni erosotasunaz ari naiz.
Ez nuke autostop egin beharrik izango!
Land Rover.
Mercedes.
Nissan.
Ahaztu zaituztetela dio,
eta harritu zuela kanpamenduetako muturreko pobreziak eta miseriak.
Zergatik fidatu Nazio Batuengan
urteotan porrot egin badu gaztazkari irtenbide bat ematerakoan?
Guk konfiantza dugu batez ere gure herriaren borrokan
eta saharar herriak azken 40 urtetan azaldutako pazientzian.
NBEk bitarteko lanak egin behar ditu Marokoren eta Sahararen artean.
NBEk apustu egin du emaitzarik izan ez duen bake-proiektuaren alde
baina gatazka honek Nazio Batuen ardurapean egoten jarraitu behar du.
Segurtasun Kontseilua datorren aprilean bilduko da berrio...
Kaka!
Bale gola sartzera zihoanean!
Ezta bonbardatzen ariko balira ere!
Sya!
E, Sya!
Gorra al zaude?
Zer moduz dena?
Ondo?
Ondo!
Eskerrak Jainkoari!
Joan dira elektrikariak zurera?
Lehenengo auzotik bueltan pasa ziren eta esan nien ea ahaztu egin ziren.
-Eta esan zidaten "bai, gero gatoz". -Nork?
Elektrikariak.
Hartu, bota apur bat.
Orduan askotan egiten dituzue irteerak, e?
Etorri hurrengoan eta tea prestatuko dut.
Hona etortzeko.
Eta zer moduz gidatzearena?
Ba hobe irakasten dakien norbait banu.
Sidahmedekin ari naiz, baina mekanikaz baino ez du jarduten.
Eta?
Esan dezagun ez dugula elkar askorik ulertzen.
Nik gidatzen ikasi nahi dut, eta kitto.
Onena duzu nik bere garaian egin nuena egitea.
Zer egin zenuen?
Osabari lapurtzen nion autoa eta bultzaka eramaten, ez entzuteko.
Urruti nengoela, arrankatu eta alde egiten nuen.
Behin harrapatu ninduen eta esan zidan:
"utzi bizkarra jokatzeari, berdin-berdin entzuten zaitut eta".
Nik benetan nahiko nuke...
Bai? Nahiko zenuke?
-Zertarako nahi duzu gidatu? -Aizu, ez etorri niri horrekin.
Nahi dudalako eta kitto.
-Horren aurrean ezin da ezer esan. -Hori da.
Ba guk, lan hori bukatu genuenetik...
izan dugun plana
10ak edo 11k aldera esnatzea izan da
Ai ene...
Eta etxean gelditzea
lagun baten etxean, hutsik dago eta.
Eta han ematen dugu egun osoa arratsaldera arte
Seiak ingurura arte. -A zer bizimodua.
Gero handik atera eta buelta bat ematen dugu.
Batzuetan beste kanpamenduetara joaten gara eta bestetan hemen Smaran.
Gero, iluntzean, itzuli eta tea egiten dugu.
Tea egiten dugu 1ak arte eta gero 3ak arte esne-tearekin.
Baita zera ere!
Eta hori da dena.
Gero etxean lo-kuluxka egiten dut.
Horregatik zaude online beti.
Goizeko 3ak edo 4ak arte konektatuta.
Ba ederra plana duzuna...
Orain ulertzen dut zergatik duzun itxura hori.
Erritmo horrek hilko zaitu, lagun.
Ez duzu atsedenik hartzen, eta ez da ona hain berandu esnatzea.
Eta zer nahi duzu nik egitea?
Eginkizun bat topatzea, denbora antolatzea.
Gaupasa egiten eta te zikin hori edaten!
Ohitu egin naiz honetara.
Esne-tea txarra da.
Txarra da osasunarentzat, hiltzen zaitu.
Hala da.
Eta hurrengo egunean gauza bera.
-Horrela egunero? -Egunero.
Aste osoa daramagu horrela.
Egunero, benetan?
Horrela zaudete gero! Benetan ere!
Herdoildutako iltzeak dirudizue, bai horixe!
Baina ahal dugunean lan egiten dugu. Lanak ere herdoiltzen du.
Baita zera ere!
Eta baita eguzkiak ere...
Zure buruaren aurka ari zara.
Egunero gauza bera eginez gero, gaixotu egingo zarete.
Bai...
Eman argia hemen.
O, eta hori zertarako?
Horrelakoa da jendea.
Nik ez nuke kanpamenduetan eraikiko, hobe Espainian.
Edozein momentutan bota gaitzakete hemendik.
Ongi pentsatuz gero, ez du merezi ezer egitea.
Eguzkia ona da, baina batzuetan bakarrik.
-Neguko eguzkia ez da batere ona. -Gaixotu egingo naiz.
Hasi dira ezkutuko telefono zenbakiekin.
A zer amesgaiztoa!
Ezkutuko zenbakiak, e?
Gizarte honetako gizonak ez dira aldatzen.
Azkenean esan nahi ez ditugunak esaten bukatzen dugu.
Paretarekin hitz egitea bezala da.
Iraindutakoan ere ez dute ulertzen.
Ezagutzen gaituzue!
Saharar herriaren lagunak gara
berrogei urte daramatzagu zuen alboan
borrokan, behingoz garbitu dadin
Espainiaren historiak duen orbain hau
duela berrogei urte, herri hau traizionatzearen orbaina.
Berrogei urtez deserrian!
E, begira, begira hemen!
Zer ordutan hasiko da filma?
Zer ordutan? Zortzietan, uste dut.
Guri ez dagokigu desertua!
O Mendebaldeko Sahara!
Prest zaudete etxera itzultzeko?
Menedebaldeko Saharara!
O afrikar herria!
Prest gaude etxera itzultzeko!
Jakin behar dugun guztia da
jendeari boterea kentzen dien botereen aurka gaudela.
Egiten dakigun bakarra bakean bizitzea da
armonian, errespetuan eta maitasunean!
Zertan zabiltz hemen, matraka?
Pasta fabrikan lana eskatzera etorri naiz.
Eta?
Jende honek zoratzen nau, joateko, ez joateko...Zeharo aspergarriak dira.
Eta begira non amaitu dudan, zurekin Land Rover zatar honetan.
-Land Roverra sakratua da. -Zergatik?
Land Roverra bizitza da gizonarentzat, bere lana da... Dena da!
Bai zera!
Egia da! Zu gaur hemen bazaude, Land Rover bati esker izan da.
Ez esajeratu...
Eremu liberatua eta gerrako garaipenak Land Rover bati esker lortu ziren.
Gogoratzen duzu nola eraitsi zuen euriak nire etxea?
Bizilagunari berdin gertatu zitzaion eta gaixoak ez zuen non lo egin.
Aterperik gabe gelditu zen... Baina Land Roverra zuen.
Han egiten zuen lo, eguna pasa, sukaldean egin, jan eta tea edan.
Dena Land Roverrean?
Land Rover bat olana batekin. Han bizi zen tipoa, Jainkoa lekuko.
-Ez nekien auto ona zela. -Halaxe da, bai.
Nik entzuna nuen "Land Roverra miseria bat dela".
Bai zera! Txorakeriak!
Baina ezagutzen dut esamolde bat
"maitatu eta ez ezazu epaitu;
gerra garaian, borrokatzen baitu;
tako zahardun gurpilak eta haren gainean soldadua".
-Aupa! -Gure ondasunik preziatuena.
Badakizu zer, utikan Mercedesa eta Nissana
Land Rover bat edukiko dut. -Hori da egin dezakezun onena!
Taher, ikusi duzu nire jaka?
Ez, ez dut ikusi. Zer ba?
Zu izan zara jantzi duen azkena.
Bai, baina kendu dut. Eta orain ez dakit non dagoen.
Ondo da, ba orain jaiki eta aurkitu!
Eta kitto!
Lasai, gizona, emango dizut, baina esan nora zoazen.
-Eman jaka! -Esan nora zoazen.
Tifaritira noa! Lurralde liberatuetako toki batera.
60 atzerritarrekin noa.
60 neskarekin?
Zer neska? Obsesionatuta zaude!
Mugitu, joan egin behar dut eta.
Hotz egiten du eta ezin dut jakarik gabe joan.
Tori...
Zergatik ezkutatu duzu? Zuretzat nahi duzu?
Kolpe bat hartu duzu buruan edo?
Gure gizona poz-pozik doa egun-pasa atzerritarrekin.
Tifaritira noa, haiekin edo gabe.
Bai, bai... Neskengatik zoaz zu, txoratuta zaude eta.
Gustatzen zaizkuzu,e!
Orduan kontua bidaiatzea eta nesketan aritzea da?
Ondo egina!
Oso ondo ematen dizu jakak.
Jainkoak ondo daki!
Egia esan ikusgarria da zure jaka.
Hori diozu oparitzea nahi duzulako
baina oraingoz badu jabea.
Neska eder horiek...
Gustuko dut atzerritarrekin lan egitea.
Aizu! Aurkitu iezadazu neska frantses bat...
alemaniarren bat, edo suediarra.
Ez ditut ezagutzen barren.
Baina atzerritar asko egongo da han. Edo neskak, hobeto esanda...
Neska asko izango dituzu zain.
Ez dakit ezer haiei buruz! Paso egiten dut!
-Zuk egin paso, baina topatu bat niretzat! -Ba zoaz zu.
Frantsesa ahal bada.
Bihar doaz. Zoaz haiekin nahi baduzu.
Galbana ematen dit.
Ez dut hotza pasatu nahi.
Ba orduan gelditu.
Gainera ez dut jakarik, bakarra nuen eta orain zuk duzu.
Ba aurkitu beste bat!
Ezin dut jakarik gabe neska frantses batekin joan.
Badakizu frantsesa izango dela?
Noski, neska frantses batekin jaka beltza eraman behar da.
A, bai? Horrelakorik!
Hala da.
Zoaz popatik hartzera!
Paso egin ezazu.
Ez iezaiozu begiratu.
Sidahmed, ez saiatu alferrik! Harriak jarriko dizkiogu azpian.
Egon zain, ea bateren batek sokarik baduen.
Zer esan nahi duzu? Argelian zaudete.
Orduan hauek saharako errefexiatuen kanpamenduak dira.
Hau dena Argelia da...
Lurralde liberatuak.
Ados, baina zuk badakizu non dagoen Bulgaria?
Ezagutzen duzu Bulgaria?
Europako mapan, non dago Bulgaria.
Baina Espainia ez da Europa, haren zati bat baino ez da!
Hor daude Portugal, Espainia, Frantzia Italia...
Bulgaria ekialderago dago, Itsaso Beltzean.
Itsaso Beltza.
Ura... Itsaso Beltza.
-'K'-k 4 balio du? -Bai.
Eman beste bat.
Gauza bat galdetu nahi nizuen. Jokua...
ondo dago baina...
-Zuek baino hobea naiz honetan. -Bota beste bat!
-Zaara... -Esan.
Zer gustatzen zaizu gizon batengan?
Eman beste karta bat.
Erantzun.
-Eman beste bat. -Beste bat? Tori!
Benetan galdetzen dizut, e? Ezaugarri horiek ditudan jakiteko...
Niri galdetuko bazenit jakingo zenuke erantzuna.
Eta esandako zerbait falta bazait, hura lortzen saiatuko naiz.
Arraioa, eskatu eta eskatu!
Galdu dut honezkereo.
Hainbeste eskatu!
Tira, orain erantzun!
Nolako gizonak gustatzen zaizkit? Ea nola azaltzen dizudan...
Gizon batengan gustatzen zaizkizun ezaugarriak.
Zure gizon ideala, nolakoa da?
Bat, erretzailea ez izatea.
Lehenengoa.
Bi, nigan konfiantza izatea eta nik harengan.
Konfiantza osoa edukitzea.
Hirugarrena...
Ilargira noala badiot, ilargira noa.
Lurrera noala badiot, lurrera noa.
Esan nahi duzu ez duzula haren baimenik behar?
Ez dizut gezurrik esango. Esango nioke: "Halako tokira noa!"
Eta halako tokira noa.
Irabazi dut!
-Ez da egia. -Baietz, begira!
A, bai! "Hogeita hamar" egin du!
-Hori lau da, ezta? -Bai.
-Kitto orduan! -Zortea izan duzu!
Segi kontatzen, ez dut ongi entzun.
Konfiantza izan dezala guztiaren gainetik.
Esaten badiot: "mobil hontara noa", mobil hontara noalako da.
Ados.
Hor bukatzen da dena.
Zerbait egin nahi baduzu...
Egingo dut.
Berak ezin du galarazi, bai ala bai egingo duzu.
Horixe!
Ez zait gustatzen gauza onak aldatzea, ez pertsonengatik aldatu beharra.
Hori da gehien gorroto dudana.
Izateko modu bat badut, hil arte mantenduko dut.
Norbaitengatik aldatu beharrak barruak nahasten dizkit.
Norbaitengatik aldatzeak barrutik aldatzen nau eta gorroto dut.
Gorroto dut ni aldatzen saiatzea.
Batez ere mutilek, niretzat nebak dira.
Izan daiteke hark zu ez aldatzea, gerta daiteke...
-Zu kontrolatzea. -Horixe!
Kontrolatzea, hainbesteraino...
non ez baitizun zu izaten uzten.
Hasteko, itxaron gurea formaldu arte
eta gero ikusiko dugu ea baimena eskatzen dizudan edo ez.
Hori da.
Baina gure artean hitzak baino ez badaude...
Ez badugu konpromezurik
hitzak badaude zure eta nire artean, edota gure familien artean,
horrek ez dizu eskubiderik ematen
nire askatasuna kentzeraino itotzeko.
Gorroto dut hori, benetan!
Ezin dut jasan!
Ez zara leiala izan!
Hori ez dago ondo eta gutxiago zugandik etorrita!
Euskal Herrian edo non...
Jainkoak nahi badu hori egingo dugu, ea bukatzen dugun...
Hori da.
Ados, maitea.
Hitz egingo dugu, Jainkoak nahi badu.
Ados, ados, gero arte.
Zintzoa izango naiz
hemendik alde egiteko erabakia hartu dut, Jainkoak hala nahi balu.
Zer gertatu da?
Badakizu ez dudala inoiz buruan izan alde egitearena.
Gustatuko litzaidake, edonori moduan...
Bai.
Baina beti gertatzen zen zerbait eta azkenean esaten nuen: "ez noa".
"Han egin dezakedana, hemen ere egin dezaket".
Baina ez... azkenean ikusi dut ez zela egia.
Bi pertsonari esakaini diet bizitza
eta oraindik ere eskeintzen diet;
amari eta aitari.
Azken neguan ama gaixotu zen
ez nik, ez nire familiak espero gabeko zerbait izan zen.
Hiru operazio behar izan zituen
eta egoera hark asko esakatzen zuen, dirua batez ere,
tratamendu bat jaso behar izan baitzuen Argelian.
Gaixotu zenean, zin dagizut edozer egin nuela, dena eman nuela.
Denetik egin dut, edozein lan mota.
Hori egia da.
Lan zailak, lan errazak, denetik.
Eta hori guztia beharrei erantzuteko egin nuen.
Ez nintzen gai izan, ez dut gezurrik esango, ikusi nuen ezin zela.
Ez zait gustatzen familiagandik urruntzea, haiek ondo dakite.
Baina nire amak berak ere esaten dit: "saiatu joaten".
Orduan, Espainiara joateko bisa lortuz gero, zin dagit banoala...
Eta han ez badut behar dudana lortzen, Frantziara...
Eta Frantzian ere ez, ba orduan Italiara edo Alemaniara.
Nire ardura bakarra
etorkizun bat emango didan leku bat aurkitzea da, nire beharrak
eta amarenak, aitarenak eta anai-arrebenak asetzeko adina.
Eta hantxe geldituko naiz.
Lasai...
Zer gertatzen zaizu? Lasai, lasai.
Gelditu esandakoan, zapaldu frenoa eta enbragea batera.
Ia-ia aurretik eraman ditugu harriak, kotxea txikitu didazu gutxigatik.
Gelditzeko diodanean, zapaldu ezkerrekoa, beldurrik gabe.
Zapaldu hanka horrekin, honela.
-Hau? -Bai, eta zapaldu erdikoa ere.
Horrela abiadura kaxa desblokeatuko duzu, ulertzen?
Bai.
Ba orain saiatu arrankatzen.
Lasai! Zer duzu? Lasai!
Zer arraio, zergatik ez didazu ondo irakasten!
Begira, neskato, horrela ez duzu inoiz ikasiko!
Gero eta okerrago egiten duzu eta nik amore emango dut.
Baldarra zara eta ez duzu ikasiko.
Zaara, zergatik ikasi nahi duzu gidatzen?
Zer da horrekin lortu nahi duzuna?
Nahi dut, gustatzen zaidalako.
Autoak eta haiek gidatzea maite dudalako.
Uste dut gidatzen ikasita askatasun handiagoa izango dudala.
Ados, demagun gidatzen ikasten duzula...
Nola erosiko duzu auto bat? Jakin ez direla zerutik erortzen.
Lan egin nahi dut. Lan bat eskuratu eta erostea lortuko dut.
Auto bat erosten pentsatzen zabiltza hemengo lan batekin? -Noski!
Ea ulertzen duzun: lan horiekin ezin da auto bat erosi.
Ea Jainkoak laguntzen didan.
Hori beti, konfiantza izan behar dugu Jainkoarengan...
baina ezin izango duzu erosi, hemen autoak oso garestiak dira.
Ulertzen?
Gainera emakume izanda, auto bat...
Bai, ondo dago gidatzen ikastea...
eta besteengandik desberdintzen zaituena egitea
baina...
baina auto bat mantentzeko tailerrera eraman behar duzu
eta ezerezaren erdian gurpila zulatuz gero ez duzu zer egin jakingo.
Ematen dizuna baino gehiago kenduko dizu.
Horrelakoak dira autoak hemen.
Eta gero beste hau gertatuko zaizu:
gidatzen ikasiz gero biziatu egingo zara
eta egun osoa igaro nahiko duzu autoan.
Nik ez dut inoiz bat izan, baina nire nebek badute
eta askotan inbidia sentitzen dut.
Lagunekin joaten dira egun-pasa eta ni etxean gelditzen naiz.
Ezin dut lagunekin atera, ez txangoak egin, ez ezer...
Auto bat banu, inoren beharrik gabe egingo nituzke.
Egun ederra egiten badu eta irten nahi badut...
Sudur puntan jartzen zaidana egingo dut.
"Armekin lortuko dugu askatasuna".
"Altzairuzkoa da gure batasuna eta ez gaituzte geldituko!".
'Erabakitasunez eta ausardiaz, independentzia da bidea'.
Saharar emakume bakoitzak bi, hiru edo lau pertsona galdu ditu.
Denok gara umezurtz, aita galdu dugulako
ama, edota anai-arrebak
eta bada dena galdu eta bakarrik gelditu denik.
Entzun dezala NBEk Sahara nahi dugula, gure lurraldea nahi dugula!
Erbesteratzerik ez, miseriarik ez!
Ez dugu Hamadarik nahi!
Denok gara umezurtz!
Denok gara alargun!
Gure senarrak, gure aitak eta gure nebak galdu ditugu!
"¡O Martiria, egin lo lasai, zure borrokan jarraituko dugu!".
"Legezkotasunik ez Auzitegi Militarrari".
"Espetxeko burkideok, zuen bidea jarraituko dugu".
Salam aleikum.
Hafdala hemen dago?
-Non? -Atzean, garajean.
Salam aleikum.
-Hafdala, zu zara? -Zer nahi duzu?
-Atera hortik! -Zertarako?
Etortzeko.
Gure artean, lan bila nabil etsi-etsian.
Hemen lan egin nahi dut.
Nola hemen?
Maite dut lan hau, autoak garbitzea eta hori guztia.
-Autoak garbitu nahi dituzu? -Bai.
Badakizu autoak garbitzen? Eta zer gehiago?
Jakina! Denetarik egiten dut.
-Garbitzea ez da nahikoa... -Orduan?
Mekanika jakin behar duzu.
Mekanika, bai noski, badakit! Zoaz nagusiarekin hitz egitera!
Ezin dut sinetsi mekanika dakizunik... Ziur zaude horretaz?
Hau motorra da, nahiko konplexua da, begira...
Hau injekzioa da, hau banagaialua eta hemengoa bonba hidraulikoa.
Hau balantzinen tapa, hori hagatxoa, olioaren tapa...
E, egon, egon, egon...
Zer da hori dena? Ez naiz ezertaz jabetu!
Ez duzu ulertuko, zaila da eta...
Hau injekzioa da: erregaia iritsi eta erretzen da.
Hari esker mugitzen da autoa.
Autoak hau dena behar du mugitzeko, bestela akabo.
Hau delkoa da, funtzio nagusia elektrizitatea
bujietara bidaltzea da, eta hauek erregaia erretzen dute.
Gehiago...
-Igo arte? -Bai.
A...
Gehiago.
Aizu, gaur bai nagoela lehertuta!
Eta hori?
Gogoratzen euriak eraitsitako etxearen aldea?
Bai.
Ba berriz eraiki beste aukerarik ez dut izan.
Baina tira, nik egin ezean nork egingo du ba...
Bai, arrazoi duzu.
Imajinatu zortzi pertsonako familia bat.
Lotarako jaima bat baino ez dutenak.
Eta ahalik eta azkarren bukatu behar dut
negua iristen bada, gauzak korapilatzen direlako
eta ezin dut denda batean bizitzen jarraitu.
Baina zati handi bat erori zen ala?
Bai horixe motel, gela txiki bat baino ez zen salbatu
umeen gela zena.
Eta eraitsiari biziraun zioten gauzak mugitzen ari nintzen
harrituta utzi ninduen gauza bat aurkitu nuenean.
Zer zen?
Arrantzarako kanabera.
Eta hori?
Trastelekuan zegoen, nire aitaren kutxa batean.
A...
Aurkitu nuenean amari galdetu nion: "nolatan dugu guk kanabera bat?".
Eta?
Labaid zenarena omen zen, nire aitonarena izandakoa.
Eta esan nion: "zergatik zuen Labaid zenak arrantzarako kanabera?".
Eta berak esan zidan aitona arrantzalea zela, itsasotik bizi zela.
Eta esan zidan hango saharar gehienen jaki nagusia zela arraina.
Hura bai bizitza, guk halako bizitzarik izango bagenu.
Bai horixe, lagun.
Eta gauez nire aita etorri zenean, Salek iritsi zenean,
kontatu zidan aitona goiz irteten zela eta ez zela itzultzen ilundu arte.
Berrugetak ekartzen omen zituen...
ostrak...
eta nola zen... "ukhtubut", haiek horrela deitzen zioten olagarroari.
Sekula jan ez ditudan arrainen zerrenda bat egin zidan.
Ez dut uste zuk jango zenituenik.
Ez horixe!
Nik jan dudan arrain bakarra latetan datorrena da. Sardina horiek.
Imajina dezakezu: kanabera bat hemen, hamadaren erdi-erdian.
Deskolokatuta uzten zaitu.
Egia esan, bai.
Harekin zer egin ere ez dakizu.
Hemen ez da ur tantarik, dena izorratzen duen euri jasa baino.
Baina tira, eskerrak Jainkoari.
Arrazoi duzu, edonola ere eskerrak Jainkoari.
Bai, eskerrak Jainkoari nolanahi ere,
Bai, eskerrak.
Gure instituzioan
momentu honetan ez dugu langilerik behar.
Baina...
ateak irekitzen dizkizugu
eta hainbat aukera eskaintzen.
Aukera bat nahi baduzu
boluntario modura lan egin dezakezu
adibidez amatasun-zerbitzuan
beste posturen bat sortu edo bateren bat libratzen den arte.
Hori gertatuz gero, kontratatu egingo zaitugu.
Hori da zuretzat dugun aukera bakarra.
Honela beti izango zenituzke ateak zabalik.
Borondatezko lana egiteko prest baldin bazaude.
Aldi baterako litzateke,
eta posturen bat libre balego, kontratua egingo genizuke.
Sidahmed, nolatan saldu duzu Laguna?
Autorik gabe utzi gaituzu!
Horrelakoa da bizitza, lagun!
Damutzen hasia naiz dagoeneko.
Orain inozenteren bat egongo da hura paseatzen.
Eta diruak ematen dizu bisarako lain?
Ez Lagunarik, ez pasaporterik...
Ez Lagunarik, ez Espainiarik, ez ostiarik...
Auskalo noren eskuetan dagoen auto gaixoa.
Gogoratzen dut honako honek dutxa hartu...
eta galako arropak jantzita...
nola autoa arrankatu eta irrati zoragarri hura pizten zuen...
eta aire girotua jarri...
Eta bizitzaz gozatzera!
Nora joaten zinen?
Kanpamendutik kanpo paseatzera joaten nintzen.
Badaramatzat bi hilabete inguru zain.
-Bi hilabete bisaren zain? -Bi hilabete erantzun baten zain.
Edo hobe esanda hilabete eta piko.
Duela egun batzuk, tipo batek pasaporte bila joateko deitu zidan.
Argelen zegoen batekin hitz egin, eta gaur joan da hara
nire pasaportearen bila.
Deitu zidan eta esan zidan ez didatela bisa berrituko.
Ez dizute bisarik eman? Pasaportea besterik gabe?
Halaxe, ezezko borobila.
Jainkoaren izenean...
Ez dakit zer egin, zerbaitekin tematzen naizenetan...
Ez da atzera bueltarik.
Eta ez badut lortzen zoratzen naiz, burua galtzen dut.
Ez bururik galdu, izan fedea Jainkoarengan!
Badut fedea Harengan, baina badakit nor naizen eta helburua
tabikea puskatzea baldin bada, inork ez nau lortu arte geldituko.
Ez da Jainkoa baino jainkoagorik, eta patua idatzita duzu.
Beraz, lasai egon.
Hartu denbora, lasaitasunez pentsatu eta Jainkoak erraztuko dizkizu gauzak.
Gauzak gertatzen dira Jainkoak nahi badu,
Baina... kontua da...
bisak ez duela axola, ni halakoa naiz eta lortu arte ez dut etsiko.
Eta alde egingo dut, Jainkoak hala nahi badu, bai ala bai.
Berdin dio nola.
Modu seguruan edo ez, bisarekin edo gabe...
Erabaki dut eta banoa, iritsi orduko itzuli behar badut ere.
Bestela ezingo dut atsedenik hartu.
Etzan hor.
Bai, pasa hemendik...
Aulki bat emango dizut ondo igotzeko.
Tira, igo pixkanaka.
Gora.
Jarri hankak hor.
Kontu handiz...
Hartu postura egokia... hori da.
Ea, lehendabizi hanka hori!
Berdin dio, ahal bezala igo dadila!
Kontuz.
Erditzeko unea iristean ohe eroso honetan jarriko zaitugu.
-Beldurtu naiz! -Ez izan beldurrik, naturala da.
Kontrakzioak hastean, seruma jarriko dizugu ez nekatzeko.
Ulertzen?
Onuragarria da, indarra emango dizu umea mundura ekartzeko.
Zaara, hartu apunteak.
Orgatxo horretan dugu epidurala.
Zure lehen umea denez, ez dakigu behar izango duzun ala ez.
Eta hemengo hau zer da?
Hori erabiliko genuke zesarea bat egin beharko bagenizu.
Zer min!
Ez da ezer gertatzen, naturala da!
Anestesia jarriko dizugu, sastada bat baino ez da.
Minik ez sentitzeko.
Hala ere, baliteke zesarearik behar ez izatea.
Eta zesarea eginez gero?
Ez da ebaki handia, berehala orbaintzen da.
Ondo sendatzen da...
Ez larritu, neska, naturala da...
Mingarria izaten da?
Kasuaren arabera...
Batzuetan azkarra da: bultzada bat eta kitto.
Edo pixka bat luzatu daiteke.
Baina naturala da, ez larritu.
Jainkoaren bedeinkapena da!
Ume zoragarri bat izango duzu, Jainkoak nahi badu.
Eta umea hartu eta sabel gainean jarritakoan
pozez beteko zaitu.
Ikusiko duzu.
Zoriontsu izango zara haurrarekin eta maitasunez haziko duzu.
Dena ondo aterako da eta haurra eskutan irtengo duzu.
Edo aitaren eskutan,
edo aitona-amonenetan.
Nork daki ipuin bat?
-Nik! -Baita nik ere!
Baita zuk ere. Eta zuk, badakizu bat?
Bai, badaki.
Ados, ni hasiko naiz nirea kontatzen.
Baina...
Egon, lehenengo nik kontatuko dut!
Lehenengo zuk, ondoren zuk, gero zuk eta azkenik zuk.
Ados?
Bazen behin Shartat izeneko gizona.
Jalifak? Oraindik ez daki ipuinak kontatzen.
Bazen behin Shartat...
oinez zihoan...
eta bapatean ume alde batekin egin zuen topo.
Zuen modukoak ziren.
-Nire modukoak ez! -Ondo da!
-Nire modukoak? -Umea txikiak ziren.
Eta esan zioten: Shartat, karameluak nahi ditugu!
Hark ez zeukan karamelurik, baina esan zien: "ikusten hango zuhaitzak?"
"Ba haren azpian arkumeak daude."
Umeek maite zituzten arkumeak eta korrika bertaratu ziren.
Gezurra zen, gainetik kendu nahi zituen.
Baina Shartatek burua itzuli eta zalantza egin zuen:
"ez da ba egia izango!". Eta haien atzetik joan zen korrika.
Bere gezurra sinetsi zuen azkenean! Zure txanda!
Bazen kuskusa maite zuen sagutxo bat.
Beti zebilen haren ezkutalekura ihesean
jendeak ikusi ez zezan.
Umeak eskolatik iritsi zirenean
dena jan zuten.
Eta zer gehiago? Bukatu da ipuina?
Sagutxoaren bila aritu ziren. -Eta zer gertatu zen?
Jaten jarraitu zuten.
-Tira, orain zu! -Ez dut amaitu!
Itxaron, orain entzungo zaitugu. Baina zure ipuina ederra izan da!
♪ Sahara, anaiok!
Sahara, arrebok!
Ez dago salgai, ez, ez dago salgai.
♪Ene herri eskuzabalak,
ene herri eskuzabalak,
esklabutza gaitzesten du eta ez du bere bura saltzen.
4cm-tara iristean, gorputza estimulatu eta erditze-fase aktiboan sartzen da.
Fase honetan, kontrakzioak biziagoak eta konstanteagoak dira.
8cm-tan, askorentzat mingarriena dena hasten da: kanporaketa.
10cm-tan uteroaren lepoa ireki eta bultza egiteko gogoa hasten da.
Honakoa erditzearen bigarren fasea hasi denaren seinale da.
Haurrak kontrakzio bakoitzean egingo du bera,
haren buruko hezurrak uzkurtu egingo dira aldi batez
erditzeko bide estutik igaro dadin.
Ikusko duzun lehen gauza haren ile beltza da
eta buruaren zati handiena uteroan agertuko da kontrakzio berriei esker.
Orduan, aurpegia, sorbaldak eta gorputz osoa ikusiko dizkiozu haurrari.
Aizu, auto bat nahi baduzu hango hura erosi behar zenuke.
Hango hura? Ezta pentsatu ere!
-Eta hangoa? -Ez horixe! Zatarra da benetan...
-Eta txikitxoa? -Horko txikitxoa? Utzi...
Orduan, zein nahi duzu?
Zein nahi dudan?
Elegance bat.
Elegance?
Jakin ezazu urte osoko lanarekin Land Roverra ere ezingo duzula erosi.
Hori gezurra da!
Ez dakizu gidatzen! Sidahmedek irakasten zizun
eta alde egin zuen. -Hori bai laguna...
eta orain nork irakatsiko dizu?
Nik neure buruari.
-Zer diozu? Badakizu gidatzen? -Noski, badakit!
Bai zera! Ideiarik ere ez duzu!
Zuk ekarri autoa eta erakutsiko dizut.
-Autoa ekarri eta kitto? -Bai.
Ados.
Ez dago arazorik.
Sidahmedekin hitz egiten duzu?
Zer du Sidahmedek?
Espainiara alde egin zuenetik ez dugu bere arrastorik.
Ez dakigu ezer.
Gaixoa... Bidali ezaiozu bideo bat!
Bideo bat egin eta bidaliko diogu!
-Zeinen ona den. -Egia.
Ja?
Zin dagit te hau zure omenez dela! Sudur polit! Begi eder!
Ez sinetsi, Taherri itsatsita bizi da! Orain hori dio, axolako balio moduan.
Gora tipo onak eta zu tipo ona zara!
Baina ez dut zure zenbakirik eta kaixo ere ez didazu idatzi! Lotsagabe hori!
Behin hitz egin genuen Facebooken
eta ez didazu inoiz gehiago idatzi.
Hori ez dago ondo, zu tipo ona zara...
Koipea ematen ari zaizu dirua edo zerbait bidaltzeko!
Dirua egitera bera joan da, ondo daki guri bost digula diruak.
Sudur eder!
Hemen nago ni hurrak jan eta jan, gero inork ezingo du nirekin lo egin.
Tira, orain denok gaude.
Zer diozu, matraka?
Zer arraio gertatzen zait!
Tira, eta zer moduz? Dena ondo?
Oraindik ez zara ezkondu?
Azkenaldian denak ari dira ezkontzen, zu salbu.
Eta gidatzea? Jainkoak konfesatuta harrapa gaitzala!
Gaixoa zurekin autoan ibiltzera ausartzen dena.
Eta zer moduz Farsiyaren neskatilak? Zoragarriak dira benetan!
Kaixo laztana, begi eder! Oso ondo gaude, Jainkoari eskerrak.
Neskatilak ere primeran eta kanpamenduak betiko lez.
Dena ondo, Jainkoari eskerrak, benetan.
Zer moduz zaude zu? Dena ondo?
Esan zerbait behar baduzu, bidaliko dizut: tea, intsentsua, musketa.
Egia esan ondo. Eta zu?
Zer moduz zaharra, familia eta txikia?
Aizu, gu bion artean...
hemengo bizitza noizbait kontatuko zizutena da.
Ez gara jabetzen daukagunaz, hura galtzen dugun arte.
Hemen...
Han zaudenean uste duzu honakoa paradisua dela
baina hona iristean arrazakeria ezagutzen duzu.
Hassanieraz "unsuriyya" moduan ezagutzen duguna.
Jendeak gutxiespenez begiratzen zaitu arabiarra izatearren.
Inor izango ez bazina bezala.
Horrexegatik ezin dut jasan leku hau.
Nazkagarria, gorrotoa hartu diot.
Benetan gorrotoa hartu diodala.
Baina tira, hemen gaude derrigorrean bada ere.
Eta Jainkoak nahi badu, hau bukatu eta banoa zuzenean kanpamenduetara.
Nik, Saleken semeak, ez dut gutxiespenean bizi nahi.
Bidaliko diogu audio bat?
Begira, lehenik kontaktua pizten dut!
Eta pixkanaka askatzen noa...
Badakizu zertan zabiltzan?
Nik zer dakit ba...
Ez duzu oraindik ezer egin.
Egon hor.
Berriz saiatuko naiz.
Ez luzatu arrankatzea.
Arrankatu bezain laster utzi giltza.
Orain zapalduko dut, zera... enbragea.
Eta orain, martxa sartuko dut.
Eta orain bagoaz.
Eta bagoaz, baina kontuz.
-Aditu? -Bai.
Kontu handiz! Eta beti aurrera begira!
-Benetan badakizula? -Ez duzu ikusten?
-Ez duzu aurretik ezer eramango? -Ez da hori gertatuko!
-Ados, baina hori da errazena. -Bai zera, ez da batere erraza! Lasai.
Eta zer du ba zaila? Gidatuko dut nik?
Nahi baduzu dantzan jarriko dut.
Utzi zorakeriak!
Ai ama!
-Kontuz gizon horrekin! -Ikusi dut!
Ez ezazu akabatu!
Ez dut akabatuko, ongi ikusten dut, zu lasai hor.
(Eusko Jaurlaritza-Zineuskadik finantzatutako azpitituluak)
www.subtilam.com Itzultzailea/Esti Unanue