KOADERNO HANDIA
Aita! Aita!
-Bero, bero, bero! -Aita!
Hara, lepoko bero bat!
Ezingo dute hori jasan.
Jasan beharko dute, beren hobe beharrez.
Ez dira inoiz ohituko. Ezagutzen ditut.
Biak bat dira.
Bakoitzak bere bizitza bizi behar du.
Esan agur aitari.
Gaur gauean joango da.
Semeok, koaderno honetan idatzi gertatzen zaizuen guztia.
Gerran gaude. Familia bat gara, bereizita egonik ere.
Dena jakin nahi dut. Den-dena.
Ez utzi ezer idatzi gabe.
Gerran gaude.
1944ko abuztuak 14.
Gurasoek ez dakite gauero ezkutuan entzuten diegula.
Aitaren ustez, gerratean bikiok nabarmenegiak gara.
Bereizi egin nahi gaitu.
Ama negarrez dago.
Guk ez dugu negar egiten.
Ez diegu utziko gu bereizten.
Bereizirik, ez dugu iraungo.
Mugi!
Bizkor!
Itxaroidazue hemen.
Ama.
Ama, entzuten al didazu?
Urte askoan ez zara nitaz oroitu. Ez zara etorri. Ez didazu idatzi.
Badakizu zergatik.
Aita asko maite nuen.
Orain amaz gogoratu, eta nire laguntza eske etorri zara.
Ez naiz niretzat ari eskean.
Nire umeak gerran bizirik irautea baizik ez dut nahi.
-Zergatik ekarri dizkidazu? -Zure bilobak dira.
-Zenbat dira? -Bi.
Zer egin duzu besteekin? Zakur emeek 4-5 kume edukitzen dituzte.
Bat edo bi gorde, eta ito egiten dituzte besteak.
Badaukate aitarik, behinik behin?
Ez ninduten ezkontzara gonbidatu.
Hau zuen amona da.
Berarekin geldituko zarete gerra bukatu arte.
-Ireki ahoa. -Zer?
Ahoa irekitzeko!
Eutsi gogor.
Bizirik iraun behar duzue ni zuen bila etorri arte.
Baliteke gerrak luze irautea.
Lan eginaraziko diet. Hemen jana ez da debalde.
Ikasten segitu behar duzue, zer gerta ere.
Ikasi beti, maiteok.
Txintxoak izan. Idatziko dizuet.
Ama! Ama, ez gaitzazu utzi!
Ama!
Segi!
20 urte haren berririk gabe!
Nik erakutsiko dizuet!
Kanpoan gelditu, sasikumeak!
Amona amaren ama da.
Haren etxean bizi aurretik, ez genekien amak amarik zeukanik.
Guk amona deitzen diogu.
Berak "sasikumeak" deitzen digu.
Lanera, sasikumeak.
Amona aldirietan bizi da.
Jauna!
Hona ez da postaria baizik etortzen.
Besterik ez nuen behar!
Auzokide bakarra du, emakume gormutu bat.
Pikutara zikinkeria hau!
Inork ez du amona begiko.
Jendeak sorgina deitzen dio.
Senarra pozoitu omen zuen, gure aitona.
Aitonarik geneukanik ere ez genekien.
Gose naiz.
Ulertu duzue, azkenean!
Jatekoa irabazi beharra daukazue.
Ez da horregatik.
Lan egitea txarra da.
Okerragoa da, ordea, norbait lanean ikustea.
Sasikumeak! Nitaz errukitu zarete?
Ez, amona.
Lotsatuta gaude.
Irabazita daukazue jana.
Hemen lo egingo duzue, sasikumeak.
Patata zopa.
Jan!
Zoaz egur bila, ni ur bila joango naiz.
Amonak lan nekezak egitera behartzen gaitu.
Bestela, jo egiten gaitu, eta ez digu gauez etxean sartzen uzten.
Ikasten jarduten dugu, hala hitzeman baikenion amari.
Eta den-dena aitaren koadernoan idazten dugu.
Aitaren entziklopediaz eta hemen aurkitutako Bibliaz baliatzen gara.
Bibliaren bidez irakurri, idatzi eta oroimena lantzen dugu.
"Esnatu eta begira Jainkoaren etxea eta aldarea".
Hamar Aginduak buruz ikasi ditugu.
Sasikumeak!
Esnatu! Mugi!
Lanera! Mugi! Mugi!
Zoaz egur bila, ni ur bila joango naiz.
Gertatzen dena, eta ikusten eta entzuten duguna idatzi behar dugu.
Arau sinple bat dugu ondo edo gaizki idatzita dagoen jakiteko.
Egia izan behar du.
-Festa ederra! -Bai, primeran pasatu nuen.
-Nor zarete? -Nor zarete?
-Amonarekin bizi gara. -Amonarekin bizi dira.
-Goseak zaudete? -Goseak zaudete?
-Ez. -Ez gaude goseak.
Atzo ofizial alemanak amonaren beste etxean hartu zuen bizilekua.
Ofiziala mugako kanpamentuko agintaria da.
Baina amonaren etxean pasatzen ditu asteburuak.
Amonaren etxe inguruan baratzea dago.
Haren bukaeran iturburu bat dago, eta, gero, basoa.
Iturburuaren beste aldea beste herrialde bat da.
Ez dugu burdin hesira hurbildu behar, tiro egin ez diezaguten.
2. barraka!
Zerrenda irakurtzen!
Gerra da.
Gerran, jendeak elkar hiltzen du.
Ama duela 2 aste joan zitzaigun. Harrezkero ez digu gutunik idatzi.
Errefau freskoak! Erosi, erosi!
Sagar goxoak dauzkat, erosi bat zure umeari.
Marmelada! Saltxitxak!
Saltxitxa goxoak eta babarrunak.
Zer dugu?
Ospa, ospa!
-Neska demontrea! -Geldi hor!
Geldi hor! Harrapatu lapurra!
Harrapatu neska!
Lapurrak, lapurrak!
Lapur hutsak dira!
Korri!
Lapurrak, lapurrak!
-Zer lapurtu duzu? -Utzi nire anaia bakean!
-Zer lapurtu duzu? -Ezer ez.
-Esan egia, demontre! -Ez dut ezer lapurtu!
Zatoz hona! Esan egia!
-Zer lapurtu duzu? -Ez naiz lapurra!
Gorputza zaildu beharra dago aurrenik.
Amonak goizero jotzen gaitu.
Eskuzapi busti batekin jo, eta tira egiten digu belarrietatik.
Postariak, tabernariak eta besteek ere egurra ematen digute.
Ez dakigu zergatik.
Erabaki dugu gure gorputzak zailtzea…
…negarrik egin gabe mina jasan ahal izateko.
-Sasikumea! -Lapurra!
-Ez dit minik ematen. -Zikina alaena!
Alproja! Alua!
Elkarri belarrondoka eta ukabilka hasi ginen.
Altxa!
Hasieran negar egiten genuen, oso mingarria baita.
-Zerri zikina! -Ez dit minik ematen…
Min ematen du. Min ematen du.
Ez dit minik ematen! Ez dit minik ematen!
Nazkantea! Zitala! Alua! Baboa!
Amak ez digu hilabeten idatzi.
Hau nazkagarria da!
Mokofina dugu geure sasikumea!
-Hau kaka putza da! -Isilik egon!
-Gehiago. -Emadazu niri ere.
Tori!
Begira.
Beste masaila eskaintzen dizugu, Bibliak dioen bezala.
Zer arraio zabiltzate?
-Zer arraio…? -Jolas gaitezen!
-Kaka! -Ez oihu egin, jo gaitzazu.
Kaka!
-Zer arraio zabiltzate zuek? -Jo gaitzazu! Jo!
Zer demontre!
Jo nazazu! Ez dit minik ematen!
Ume deabruak!
Gauero amonaren zelatan egoten gara ganbaran.
Mozkor-mozkor eginda, birao egiten dio aitonari.
Zakilpoto nazkagarria!
Zeure merezia hartu zenuen.
Amonak altxor ezkutu bat dauka bere kutxan.
Zatoz hona, polita. Zatoz hona.
Sasikume horiek ez didate kenduko.
Ezkutatu egingo dut. Ez diet horiei emango.
Ez diot inori emango.
Ez diet horiei emango.
Ezin dute ezer frogatu.
Ezer ez.
Auzokoaren alabak ahal duen guztia lapurtzen du.
-Lapurra! -Ez minik eman!
Maiz bota behar izaten dugu geure baratzetik.
Lapurretan harrapatzen dugunean, zigortu egiten dugu.
-Nola duzu izena? -Ez jo! Min ematen dit!
Horra!
Ez dizuet beldurrik!
Nirekin jolastu nahi duzue?
Gu ez gara inoiz jolasten.
Ni, bai.
-Eta lapurreta egiten dut. -Lapurreta debekatuta dago.
-Zuek ere lapurtzen duzue. -Lapurreta bekatua da.
-Ez esan? -Bai, hala da.
Eta nire ama, zer?
Gormutua da. Jan beharra dauka.
-Amarentzat lapurtzen duzu? -Amarentzat lapurtzen du!
Tori.
Nire ama gajoa gormutua da.
Erbi-ezpainek dioenez, gerragatik dabil posta motel.
Horregatik ez dugu amaren gutunik jasotzen.
Erbi-ezpain gure lagunik onena da.
Lapurretan erakusten digu.
Oso neska kementsua da. Ez dio ezeri beldur, ezta bonbei ere.
Guk ere ikasi behar dugu ezeren beldur ez izaten.
-Kanpora! Babeslekura! -Utzi bakean!
Denak hilko dira.
-Kanpora! -Ez dugu babeslekura joan nahi!
"Itsumenean eta gorrerian trebatzen".
Itsua izango naiz.
Gorra izango naiz.
Entzuten duzu hori?
Ez dut ezer entzuten, baina hegazkinak ikusten ditut.
Beldur zara? Ni izugarri beldur naiz.
Izugarri beldur naiz.
Hegazkinak entzuten ditut.
Oso baxu ari dira hegan. Bonbaz josita daude.
Korri!
Zuen laguna naiz.
Laguna.
Elurra ari du. Ganbarako teilatua erori egin da.
Gero eta tren gutxiago etortzen da herrira.
Astero geltokira joaten gara.
Ama ez da etortzen, etorriko zela agindu zigun arren.
Datorren astean ez gara joango.
Ama azkenekoz noiz ikusi genuen ere ez dakigu.
Gose naiz.
Gose naiz. Gose.
Zatozte.
-Zer zabiltza hemen etzanda? -Lau egun daramatzat jan gabe.
Ez dut soldadua izan nahi.
Goseak amorratzen nago.
Ez naute ikusi behar.
Tiro egingo nindukete.
Lau egunetan ez dut ezer jan.
Janaria ekarriko al dizugu?
Edozer gauza!
Baina ez esan inori.
Ezta amari ere.
Fio zaitez gutaz.
Soldadua!
Gu gara.
Mantak ekarri dizkizugu. Eta janari pixka bat.
Korri!
Soldaduaren armak aulkiaren azpian lurperatu genituen…
…ofizialaren leihoaren kanpoaldean.
Ez genuen soldadua bezala hil nahi.
Jan gabe ahalik eta gehien irautea erabaki genuen.
Lan guztiak egin dituzue?
Joan eta begiratu.
Ederki, jatekoa irabazi duzue.
Barrengorri zopa.
Zer dugu?
Lau egunetan ez dugu ezer jango.
Ura besterik ez dugu edango.
Ederki. Ez jan.
Baina beti bezala lan egingo duzue.
Non zaude, gorritxo hori?
Hona hemen!
Usain goxoa du, ezta?
Izter bana nahi duzue?
Lortuko dugu.
Elkarri atxikita egonez hotz gutxiago dugula ikasi dugu.
Hiriko jendea goseak akabatzen dago.
Patatak besterik ez zaizkigu geratzen.
-Egun on. -Baita zuri ere.
Emadazu.
-Emadazu. -Itxaron. Sinatu egin behar duzu.
-Sinatu? -Gurutze bat egin, eta aski da.
-Agur. -Ondo izan.
Zer nahi duzue, sasikumeok?
"Nire ume maiteak…
…aspaldi zuen berri izan gabe".
"Nire maiteak".
"Izugarri botatzen zaituztet faltan".
"Asko maite zaituztet".
"Zuek zaituztet nire bizitzako poza".
"Hitzematen dizuet ez zaituztedala sekula abandonatuko".
"Zuek ondo egotea espero dut".
Makur jokatu duzu.
Izoztuta gaude. Ez dugu arropa berorik.
Eta zuk hau hemen daukazu? Ezkutatu egin diguzu?
Amak guri bidalitako gauzak!
-Ez! -Askatu!
Ez!
Infernuan usteldu zaitez!
Puta.
Ez da itzuliko. Ez da sekula itzuliko. Sekula ez.
Amaren maitasun hitzak ahaztu egin behar ditugu.
Orain inork ez baitigu horrelako gauzarik esaten.
Eta amarenak oroitzeak min ematen digu.
Ez dugu min hartu nahi.
"Zikinak! Baldarrak! Putakumeak! Zerriak…!"
"Arima trebatzen".
"Nire seme laztanak! Nire maiteak! Nire ume txikiak! Maite zaituztet".
"Ez zaituztet sekula abandonatuko".
"Izugarri botatzen zaituztet faltan".
"Ez izutu. Eutsi gogor".
"Ez izutu".
"Izugarri botatzen zaituztet faltan".
"Ez duzue ikasten utzi behar, gertatuak gertatu".
"Maite zaituztet. Zuek bakarrik. Zuek zarete nire poza".
"Zuengan pentsatzen dut beti. Ez zaituztet sekula abandonatuko".
"Maite zaituztet. Zuek bakarrik".
"Zuek bakarrik maite zaituztet".
"Zuek zarete nire poz bakarra".
"Zitalak, baboak, putakumeak".
"Maite zaituztet".
"Zuek bakarrik maite zaituztet".
"Zuek zarete nire poz bakarra".
"Zuek bakarrik maite zaituztet".
"Zuek bakarrik".
"Nire ume maiteak".
"Ez zaituztet sekula abandonatuko".
Zikina! Zerria!
Zitala!
Lapurra!
Alproja!
Zakur zikina!
Babalastoa! Alferrontzia!
Putrea! Hiltzailea!
Ziztrina! Zakilpotoa!
Miserablea!
Eskalea!
Putakumea!
Amona! Ireki atea!
Zer dugu?
Labean erre ezazu!
Nork eman dizue baimena?
Zer uste duzue zuek?
Hemen nik agintzen dut, mukitsuok!
Labean erre ezazu!
Ez. Lehenago hil.
Ondo da, nik erreko dut.
Ez dakizu nola egin.
Lotsagabeak alaenak!
Jainkoak zergatik bidali nau zuen madarikazioa?
Nire oilorik onena zen.
Besteak hiltzea gustatzen zaizue, ezta?
Joan ur bila!
Eta zu, egur bila.
Sasikumeak!
"Krudelkerian trebatzen".
Ez zaigu inor hiltzea gustatzen, baina horretan ohitu behar dugu.
Kakalardoak hiltzen hasi ginen.
Gero arrainetan hasi ginen.
Isatsetik heldu, eta arroken kontra zanpatzen genien burua.
Gero, hil beharrik ez geneuzkan animaliak ere hil genituen.
Igel bat harrapatu, eta ohol batera iltzatu genuen.
Tripa ireki genion.
Tximeletak harrapatu genituen.
Tximeleta bilduma handi bat eduki genuen berehala.
Abenduan gaude.
Gabonak hurbil daude.
Ofiziala bere lagunarekin ari da Gabonak ospatzen.
Txanoa!
Gerrikoaz elkar jotzen ikusi zintuztedan.
Ariketa bat al zen?
Ofizialak gerrikoaz elkar jotzen ikusi zintuzteten.
Gure gorputzak zailtzeko ariketa bat zen.
Gorputza gogortzen ari ziren.
Zergatik?
Zergatik galdetzen du.
Oinazera ohitzeko.
Oinazera ohitzeko, nonbait.
Oinazea gustatzen zaizue?
Ez.
Oinazea menderatu nahi dugu, hori besterik ez.
-Eta hotza. -Eta gosea.
Ez. Oinazea, hotza eta gosea menderatu nahi dituzte.
Bai.
Ulertzen dut.
Mutiko apartak zarete.
Ofizialak miresten zaituzte.
Mukitsu horiek traba egiten didate. Bota itzazu.
Jeloskor zaude?
Bi horiengatik jeloskor?
Ez esan txorakeriarik.
Bi ume basati!
Moñoñoak dira, ezta?
Aski dut. Banoa!
-Ez izan ergela! -Ospa!
Pixkanaka, dena izozten ari da.
Esku-oinak ospelez eta zauriz beteta dauzkagu.
Azkura dugu gorputz osoan. Zorriz josita gaude.
Herriko jendea ahula da.
Erraz hiltzen dira.
Gu, ordea, gogorrak gara; zailduta gaude.
Ez gara erraz hilko.
Erbi-ezpain! Entzuten diguzu?
Erbi-ezpain! Erbi-ezpain!
Utzi sartzen! Gu gara!
Erbi-ezpain! Erbi-ezpain!
Begiradazu.
Zure ama hemen dago?
Non dago? Bizirik dago?
Ez dakit.
Dirua behar dugu.
Apaizari eskatu.
Niri dirua eman zidan nire zuloa berari erakusteagatik.
Gero gehiago eman zidan, ezer esan ez nezan.
Eliza tabernaren aurrean dago. Zoazte.
Nik ez diot ezer egin neska horri.
Nolanahi ere, nor da Erbi-ezpain?
Inork ez du sinetsiko neska atzeratu batek nitaz dioena.
Neska hori gezurretan ari da.
Bost axola egiak.
Badakizue zertan zabiltzaten?
Bai, apaiz jauna.
Xantaia deitzen zaio.
Jaunak probatu egin nahi nau.
Larunbatean etorri.
Baina ez pentsa xantaiari amore emango diodanik.
Errukiz ari natzaizue.
Zer nahi duzue?
Euritarako gomazko botak nahi ditugu.
Estalkia duten botak oso garestiak dira.
Badaukagu dirua.
Bota pare bakarrerako iristen zaizue.
Neurri bera duzue.
Txandaka jantzi itzazue.
Hori ez da posible.
Elkarrekin gabiltza beti.
Gurasoei eskatu dirua.
Ez dugu gurasorik.
Sorginarekin bizi gara.
Gizajoak.
Hauek probatu.
Gorde dirua galtzerdi beroak erosteko.
Eskerrik asko.
Arratsalde on.
Arratsalde on! Arratsalde on.
Apaizarentzat patata bila nator. Zuk ba omen dauzkazu.
-Zenbat behar duzu? -10 kilo.
Itxaron.
Ai ene!
Mutil polit askoak zarete.
Eta zikin-zikin zaudete.
Tira! Ez zarete nire beldur izango?
Ez gara ezeren beldur.
-Garbitzen al zarete inoiz? -Zuri bost axola horrek.
Utziko al diezu mutilei niri laguntzen?
Hor konpon. Berek nahi badute…
Goazen, mutilok.
-Noiz ordainduko didazu? -Bi egun barru.
Tira!
Hemen geratuko al zara?
Lotsatuta zaudete nire aurrean?
Zuen ama izan nintekeen.
Ni hasiko naiz, ba.
Ikusten?
Ni ez naiz zuen aurrean lotsatzen.
Gaztetxoak zarete, umeak.
Zatozte.
Zatozte hona.
Azkazalak moztuko dizkizuet.
Tira!
Tamalez, ez zarete koskorragoak.
Atsegina da benetan zuekin jolastea.
Mugi! Mugi!
Bizkorrago!
Mugi, judu zikinak!
-Zoaz berriz ilarara, piztia! -Itxaron! Itxaron!
Atxilotu zapataria ere!
Judu zikin hori!
Judu nazkagarriak!
Nahi duzu?
Judua, segi ilaran!
Goseak zaude, judua?
Mugi, sudur okerrak!
Azkarrago, juduak!
Azkarrago!
Mugi!
Tira, jan.
Zapataria gure lagunik minena zen.
Sentikorregiak zarete.
Ez zaitezte horretan sartu.
Jende hori piztia hutsa da.
Aitak hau esaten zuen beti:
"Inork okerren bat egiten badu, zigortua izan behar du".
"Horrela bakarrik ikasiko du".
Amak hau esaten zigun beti:
"Ez beldurrik izan. Jainkoak dena ikusten du".
"Aise igarriko die zintzoei".
Zapataria hil dute, beraren mailuaz, beraren lantegian.
Bera gizon zintzoa zen.
Tori dirua.
Badakizue irakurtzen?
Jakina, apaiz jauna.
Tori.
Kontu politak dakartza Jesukristoz eta santuen bizitzez.
Ezagutzen ditugu. Biblia bat daukagu.
Orduan, Hamar Aginduak ezagutuko dituzue.
Betetzen dituzue?
Ez.
Ez ditugu betetzen.
Inork ez ditu betetzen. Batek honela dio: "Ez duzu inor hilko".
Baina denek hiltzen dute.
Amona! Amona!
Amona, non sartu zara?
-Otso bat ikusi dute. -Zatoz etxera.
Nor ari da zerriak zaintzen?
Ikusten? Sasikumeak!
Zuek zarete sorginaren bilobak?
Zuek zarete sorginaren bilobak.
Amona ez da sorgina.
Ixo. Ez dizut zuri galdetu.
Bereiz itzazu!
Eseri!
Utz nazazu!
Soldadu hil bat ikusi zenuten basoan?
-Ez. -Gezurra!
Soldadu hil bat zegoen han…
…baina ez ditugu haren armak aurkitu.
Atera ezazu bestea pasillora.
Zatoz hona!
Estalizkiozu belarriak zatar batekin!
Ez dezala ezer entzun!
Zerria!
Aska nazazu!
Noiz joan zara azken aldiz egur bila?
-Duela bi egun. Astearte goizean. -Demontre! Belarriak tapatzeko!
Utz nazazu! Kanpora joango naiz!
Ez zara inora joango. Entzun ondo.
Neskamea gustatzen zaizu, ezta?
Aska nazazu!
-Neskamea gustatzen zaizu? -Gustatzen zait.
Badakizu zer gertatu zaion?
Gaur goizean sua piztera joan, eta lehertu egin zaio berogailua.
Aurpegirik gabe geratu da.
Pozten naiz bizirik dagoelako… horrelako istripuaren ondoren.
Geldi hor!
Zer esan duzu?
Akabo komediak!
Egurra eramaten duzue erretore etxera.
Basoan pasatzen duzue egun osoa.
Lapurreta egiten diozue gorpuei!
Edozer gauza egiteko gai zarete.
Edozer gauza.
Zergatik ez didazu esan? Nola jakin behar nuen?
Edozer gauza egingo dut. Edozer gauza.
Esadazu zer egin. Zer egin dezaket?
Okerrena ez ziren kolpeak izan.
Kolpeak jasan ditzakegu.
Gogorrak gara, zailduta gaude.
Elkarrengandik bereizita egotea, ordea, hori da mingarriena.
Ia hil gaituzte.
Sasikumeak, etorri zarete!
Esnea dakart.
-Ospa! -Demontre!
Aluak!
Nire bilobak dira.
Gure lagun ofiziala agur esan gabe joan da.
Orain gu hirurok geratu gara.
Kanpamentuko alemanek ere alde egin dute.
Ikaratuta egongo dira.
Gerra bukatu egin omen da.
Amonak esan digu joateko kanpamentu hustura…
…ea han zerbait geratzen den ikustera.
Kanpamentuan ez dugu ezer aurkitu.
Armada berri bat iritsi da.
Arrotzak. Beste hizkuntza bat hitz egiten dute.
Amonak dio dena txikitzen dutela.
Ahal duten guztia lapurtzen dute. Askatzaileak dira.
Horrela deitzen die mundu guztiak.
Alde hemendik!
Zu ez zara gorra, ezta?
Ez.
Eta itsua ere ez.
Hilda dago, ezta?
Soldaduak izan dira?
Berak esan die sartzeko.
Asko ziren.
Pozik hil da.
Ni hil behar ninduten.
Hil egin nahi duzu?
Auzokoaren etxea sutan dago.
Bizirik erre dira ama-alaba.
Ero horrek zerbait utziko zuen berogailuan.
-Bai, amona. -Zerbait ahaztuko zitzaien han.
Sekretu bat esan nahi dizuet.
-Zer? -Hurbildu zaitezte.
Aitonaren altxorra non gordea dagoen esango dizuet.
-Badakigu. -Zer dakizue?
Altxorra aitonaren hilobian ezkutatuta dago.
Lotara, sasikumeok.
Zatozte!
Mugi bizkor!
Sartu autora!
Ez hartu ezer ez, etorri eta kitto.
Mugi!
Nor da hori?
Zuen arreba.
Bizkor ibili! Goazen!
-Nora? -Ez galdetu gehiago! Goazen!
Ez dugu joan nahi!
-Ez dugu joan nahi. -Zer zabiltza zu hemen?
Zer daukazu besoetan?
Joan egin behar dugu.
Tira, ekar itzazu!
Nire semeen bila etorri naiz.
-Dirua bidaliko dizut. -Ez dut dirurik behar.
-Ez diet joaten utziko. -Goazen, ba!
Tenientea, lagunduidazu!
Zer demontre!
-Goazen! -Utzi bakean! Nor zara zu?
Aska gaitzazu! Utzi bakean!
-Zerria! -Nor zara zu?
-Zerria!
Demontre!
Putakumeak! Zer arraio!
Esan dizut ez dutela zurekin joan nahi.
-Autoan sartzeko agintzen dizuet! -Ez dute agindurik onartzen.
Nire semeak dira, ez iezazkidazu kendu.
Ez dizkizut kenduko. Zoazte amarengana!
Mesedez.
Ez dugu joan nahi.
Goazen!
Itxaron! Itxaron!
Itxaron!
Ez begiratu.
Jauna, emaiezu…
…betiko…
…betiko… bakea.
Atsedena…
Bakean har bezate atseden.
Amona! Amona!
Amonak odol kolpe bat izan du.
Orain guk egin behar dugu lan guztia.
Aska ezazu behingoz!
-Emadazu! -Zergatik zatoz nire atzetik?
Utzi niri. Nik egingo dut.
Sasikumeak.
Entzun ondo.
Beste odol kolpe batek jotzen banau…
…hau…
…bota ezazue katilukada bat esnera.
Egingo al duzue?
Egingo duzue? Bai?
Konforme?
Ez badidazue hori egiten, esker gaiztokoak izango zarete.
Egingo duzue?
Bai?
Egingo dugu.
Egingo dugu…
…zuk hala nahi baduzu.
Mutil jatorrak zarete. Eskerrik asko.
Asko hazi zarete.
Non egon zara?
Preso.
Non dago nire emaztea?
Hara! Azken batean, senarra bazuen eta!
Bai.
Zure alabaren senarra naiz.
Hauek nire semeak dira.
Hauek… hauek…
…nire semeak dira.
Eta non egon zara?
Zuri bost axola, sorgina!
Non dago nire emaztea?
Eskerrak eman behar zenizkidake zure semeak zaintzeagatik.
Mila esker.
Non dago emaztea?
Zer da hau?
Ume txiki bat da.
Gure arreba txikia.
Jendea hilerrian lurperatu behar da.
Hala dio legeak.
Goizean amonak beste odol kolpe bat izan du.
Eta hiltzen lagundu diogu.
Hala eskatu baitzigun.
Aitonaren hilobi berean datza.
Baratzean.
Bakarrik gaude.
Baina ikasten jarraitzen dugu.
Ez dugu etsiko.
-Erakutsi! -Zer?
Eskuak.
Ez duzu azkazalik.
Azkazalak kendu zizkidaten.
Gizon guztiak harrapatzen ari dira. Muga zeharkatu beharra daukat.
Ezagutzen dugu muga. Ez dago igarobiderik.
Minaz josita dago.
Nahiago dut hil hemen geratu baino.
Zergatik ez duzu gurekin hemen geratu nahi?
Zergatik?
Gau hartan dena atera genuen aitonaren hilobitik.
Bat zuretzat, bat niretzat.
Bat zuretzat…
Gerra bukatu da. Bakea etorri da.
Guretzat ez, ordea.
Oraindik ez dugu ikasi ikasgairik garrantzitsuena.
Leku bat ezagutzen dugu.
Baina arriskutsua da.
Bihar mugara joango gara zurekin.
Gabon.
Goizean goiz esnatuko zaitugu.
Ondo lo egin.
Gabon.
Aurrena burdin hesira iritsi behar da.
Talaietako zaindariak saihestu behar dira.
Bi burdin hesien arteko tartea oso arriskutsua da.
Minaz josita dago.
Minak sigi-saga jarrita daude.
Mina bakoitza arriskutsua da.
Baina badago hura zeharkatzeko modu bat.
Pausu handiak emanez, hura zeharkatzeko aukera dago.
Elkarrengandik bereiztea da azken ikasgaia.
Orain, aita.
Hurrengo patruila 20 minutu barru agertuko da.
Pausu handiak emanez, hura zeharkatzeko aukera dago.
Bai, baina norbait bidali behar duzu lehenik.
Eramazu zuk hau.
Ez dut behar.
Kontuz ibili.
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz