Historia hau Ruandan girotua dago, 1994ko genozidioaren garaian.
Biktima gehienak tutsiak ziren, tutsi izate hutsagatik hilak.
Erregimenaren aurkakoen artean ere biktima asko izan ziren.
800.000tik milioi bat bitartera lagun hil zituzten garai hartan.
Jacqueline, bagoaz.
Ezkutatu egin behar duzu. Ezkutatuta egon behar duzu.
Zertarako? Aurkitu egingo naute, hala ere.
Entzun, Jacqueline, zentzuduna izan.
Ez dut hemen geratu nahi. Nire umeekin egon behar nuke.
Badakizu hori ezinezkoa dela.
Kalera irteten zaren orduko, hil egingo zaituzte.
Horrela hobe, beharbada.
Aski da.
Txorakeriak esaten ari zara.
Itzuliko gara. Zin dagizut.
Eutsi egin behar diozu egun batzuetan.
Nola nahi duzu ni hemen geratzea? Umeak non dauzkadan ere ez dakit.
Herriko asko prest daude edozer gauza egiteko. Ezagutzen ditut.
Eta ez banaute ni aurkitzen, umeen kontra ekingo dute.
Joan zaitez. Hemen ez dago ezer onik zuretzat.
Sandrine, joan egin behar dugu.
Zatoz, mesedez. Bagoaz.
Gogoratu: hitzik ez, keinurik ez.
Orain etorriko naiz.
-Jacqueline. -Bai?
-Barkaidazu -Zergatik?
Barkatu.
Itxaron pixka bat.
-Egizu esan dizuguna. -Eta nire umeak?
Ez dakit. Ez dago jakiteko modurik.
Kemena izan. Zure bila etorriko gara.
Eskerrik asko.
Goazen.
Mugi, mugi!
Geure lana bukatuko dugu! Aitu?
Ospa hemendik!
Ez zaituztegu hemen nahi! Ospa! Ospa!
Kakati zikinak!
80 lagun hil ditut nik bakarrik!
Behiak harrapatuko dizkiogu!
Gogoratzen neska hura?
Nik bortxatu nuen.
Eta gero hil egin nuen.
Ja eta akabatuko zaitut eta komunetik behera bota!
Burua zanpatuko dizut!
Amatxorekin nahi dut!
Etorri hona! Eseri!
Askatu! Askatu!
Esaten dizudana egizu!
Askatu! Askatu!
Askatu! Erruki zaitez nitaz!
Ekar ezazu berriz nire ama!
Emaidazu nire ama.
Irabazten ari naiz!
Ni ere bai!
Zu baino gehiago naiz!
Zer gertatzen zaio traste zikin honi?
Kaka! Traste hauek beti izorratzen!
Zer ari haiz?
Nahikoa da! Lotara!
Esnatu! Mugi!
Zer ari zara hemen?
Hau ez da jadanik zure etxea.
Joan egin behar duzu.
Alde!
Haiek zu hiltzera etorriko dira! Alde!
Hau ez da jadanik zure etxea!
Alde!
Harrapa ezazue!
Hilko zaitugu!
-Labezomorroa aurkitu duzu? -Oraindik ez.
Segi bilatzen.
Zoaz haraino eta begiratu bat bota.
Begiratu inguru horretan. Hor egon behar du.
Ikusten duzu?
Segi bilatzen.
Segi beraren atzetik. Behean harrapa ezazu.
Ezingo da urruti joan, zaurituta dago.
Egarri naiz.
Edaria, mesedez.
Edan egin nahi dut.
Altxatu beharra daukat.
Non egon zara hain denbora luzean?
Trabatuta dago?
Kaka!
Zer ari zara?
Ruandaren etsaiak garaitu ditugu.
Demokraziaren mozorroa jantzita etorri ziren…
…eta haiek ere herria suntsitu nahi zuten.
Garaiz zanpatu ditugu.
Kanyarengwe, labezomorro gaiztoa,
Kigali mendean hartuko zuela zin egin zuen.
Baina bera joan zen aurrena ihesi.
Kigali hartuko zuela zin egin zuen…
Garaiz zanpatu ditugu.
Damascènek neska hura bortxatu, eta nik txikitu egin nuen.
Neska oihuka: "Ai ene!"
A zer barreak egin nituen!
Bihar haragia lortzen saiatuko naiz.
Haragia jango dugu.
Su bat egin. Egurra behar dugu.
Ez da ezer!
Esan dizut ez dela ezer!
Sua egin.
Badakizu haragia kontserbatzen?
Nik ere ez.
Haragia ondo eginez gero, gehiago iraungo du.
Anaiak etxe handi bat du Gitaraman.
Izozkailu bat dauka.
Han sar dezake janari guztia.
Praktikoa da.
Bere emazteak zazpi ume ditu.
Nireak, berriz, hiru baizik ez.
Eskolako ume batzuek ez dute haragirik sekula jan.
Ohiturarik ez dutenez, ez omen zaie gustatzen.
Ume batzuk haragia probatzera behartu izan ditugu.
Sasoian daude, hala ere.
Ez zaigu inor gaixotu.
Sukarra izan ezik.
Zuri ere ez zaizu haragia gustatzen?
Lagundu! Lagundu!
Neska han dago! Basoan!
Zer ari da hori?
Goazen!
Maltzurra zara, gero!
Badakizu ez naizela hor lokaztuko.
Zer pena! Polita zara.
Zu txikitu aurretik, plazerra emango dizut.
Hiltzera zoaz, puta zikina.
Zu akabatuz zerbitzu egiten diot Jainkoari.
Zu bezalakoak hamaika garbitu ditut.
Begiratu hor! Hor egon behar du!
Ez duzu aurkitzen?
Beste aldean begiratu!
Beste babo hori harrapatu ote dute?
Lasai egon. Denbora kontua baizik ez da.
Ez duzu aukerarik. Inoiz ez zara hortik aterako.
Nahi banu, etxera joan ninteke…
…garagardo on bat edan…
Tira!
Hortik aterako zaitut.
Helduiozu!
Ez beldurrik izan. Ez zaitut hilko. Merezia duzu eta.
Txintxoa izan nirekin eta joaten utziko dizut.
Tira! Heldu!
Zin dagizut.
Tira!
Helduiozu!
Nazkagarria!
Hor utziko zaitut, jota. Usteltzen utziko zaitut!
Eta urtero etorriko naiz.
Hona etorriko naiz ur bila nire soroak ureztatzeko.
Ez niri horrela begiratu!
Zorionekoa zu!
Gaurkoa zure zorion-eguna da.
Ni joan egingo naiz. Eta zu hil egingo zara.
Hortxe hilko zara zure arrazako labezomorro guztiak bezala.
Eta nik esan dizudana egingo dut.
Urtero itzuliko naiz.
Ez!
Tira.
Tira!
Mesedez.
Mesedez!
Ez nazazu bakarrik utzi!
Ez nazazu utzi, arren!
Ez nazazu utzi!
Zergatik egin duzu hori?
Tea bezalakoa da. On egingo dizu.
Beldur nintzen bera han gelditu eta zu hilko ote zinen.
Zergatik egin duzu hori?
Zergatik agertu zara haien aurrean?
Ez duzu hil behar.
Umerik baduzu?
Zure umeengan pentsatu behar duzu.
Zergatik ez duzu inoiz ezer esaten?
Esadazu nola duzun izena.
Ez dakit non daukadan emaztea.
Ezta nire umeak ere.
Etengabe ditut haiek gogoan.
Ez naiz sekula hemendik aterako.
Ezin dut lortu.
Begira! Begira!
Konturatzen zara zenbat gauza egin ditzakegun honekin?
Zer dabil emakume hori aihotza eskuan?
Estropezuka, eta aihotza eskuan.
Begira zer soinekoa duen!
Eta zer ilea!
Zer gertatu da? Lurrera erori da!
Hurbilduko al gara?
Nor da?
Ez zaitezte hurbildu.
Epileptikoa izango da.
Zer gertatzen zaio?
Goseagatik da.
Emakume tutsi hori da. Ikusita daukat.
Bera da, bai.
Gaixorik ote dago?
Emaiozue haizea.
Arnasa hartzen ari da.
Ezagutzen dut. Ez dago gaixorik.
Ez da epileptikoa.
Utziozue arnasa hartzen.
Zergatik ari zara otoitz egiten?
Ez dago gaixorik.
Hobe dugu bertan hiltzea.
Zergatik utziko diogu arnasa hartzen?
Utziozue hiltzen, eta kitto.
JAINKOA BIDAIAN JOAN ZEN EGUNA
AZPITITULUAK: Jon Muñoz